Keywords
How to Cite
Abstract
Buxoro amirligining diplomatik yozishmalari (maktublar, oliy nomalar, elchilik hujjatlari) XVIII–XX asr boshlaridagi tashqi siyosatni o‘rganishda muhim manba hisoblanadi. Ushbu yozishmalar asosan Qo‘shbegi arxivida (hozirgi O‘zbekiston Milliy arxivi I-126 fondi) saqlanib, Rossiya imperiyasi, Xiva va Qo‘qon xonliklari, Afg‘oniston, Eron kabi davlatlar bilan aloqalarni yoritadi. Diplomatiya sohasida epistolografiya (xat va maktublarni o‘rganish) yo‘nalishi rivojlanib, ixlosnoma, fathnoma, tahniyatnoma, ma’ziratnoma kabi hujjat turlari tahlil qilinmoqda. Bu manbalar Buxoro devonxonasidagi ish yuritish tartibi, oliy maktublarni rasmiylashtirish qoidalari va elchilik qabullari xususiyatlarini ochib beradi. XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab O‘zbekiston va xorijiy olimlar (masalan, O. Klichev, A. Xolikulov tadqiqotlari) ushbu yozishmalarni manbashunoslik va tarixshunoslik nuqtai nazaridan o‘rganib, ularni siyosiy-iqtisodiy munosabatlarning asosiy dalili sifatida baholamoqda. Natijada, diplomatik yozishmalar Buxoro amirligining mustaqil tashqi siyosatining cheklangan sharoitdagi o‘ziga xos jihatlarini aniqlashga xizmat qilmoqda. Ushbu mavzuni keyingi tadqiqotlar arxiv fondlarini yanada chuqur tahlil qilish orqali boyitish mumkin.
References
1. Abduraximov M. A. Buxoro amirligining ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy tarixi masalalari. – Toshkent: Fan, 1990-yillar (arxiv hujjatlari va Qo‘shbegi arxivi bo‘yicha tadqiqotlar).
2. Ivanov P. P. Buxoro amirligi arxivi va hujjatlari (Qo‘shbegi arxivi tavsifi va o‘rganilishi). – Toshkent: Fan, 1950–1960-yillar.
3. Klichev Oybek Abdurasulovich. Diplomatik munosabatlarga doir materiallar: Rossiya imperiyasi va Buxoro amirligi o‘rtasidagi elchilik qabullari tarixini o‘rganish manbasi (1867–1917 yy.): tarix fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati. – Buxoro: Buxoro davlat universiteti, 2023. – 84 b.
4. Rahmonqulova Z. Buxoro devonxonasining hujjat turlari va epistolografiya masalalari (diplomatik yozishmalar bo‘yicha tadqiqotlar). – Toshkent, 2000-yillar (arxiv fondlari tasnifi va tahlili).
5. Teshayev O‘lmasbek Faxriddin o‘g‘li. Buxoro amirligi tarixchiligi qadimiy manbalarda // Международный научный журнал № 38 (100), часть 1 «Новости образования: исследование в XXI веке». – Октябрь, 2025. – С. 45–48.
6. Teshayev O‘lmasbek Faxriddin o‘g‘li. O‘rta Osiyo xonliklarining elchilik munosabatlari tarixshunosligi (XVIII–XIX asr birinchi yarmida, Buxoro amirligi misolida) // Pedagog respublika ilmiy jurnali. – 8-tom, 2-son. – 2025-yil, 15-fevral. – 60–63 bet.
7. Teshayev O‘lmasbek Faxriddin o‘g‘li. O‘rta Osiyo xonliklarining elchilik institutlari va ularning tadqiq etilishi (Buxoro amirligi misolida) // Международный научный журнал № 38 (100), часть 1 «Новости образования: исследование в XXI веке». – Октябрь, 2025. – С. 52–54.
8. Teshayev O‘lmasbek Faxriddin o‘g‘li. Ta’lim sohasida axborot va ta’lim texnologiyalaridan foydalanish // Международный научный журнал № 22 (100), часть1 «Научный Фокус» Февраля, 2025. 428-432 c.
9. Teshayev O‘lmasbek Faxriddin o‘g‘li. The Bukhara Emirate and diplomatic relations of Central Asian khanates in the 18th–19th centuries // Международный научный журнал № 38 (100), часть 1 «Новости образования: исследование в XXI веке». – Октябрь, 2025. – С. 49–51.
10. Xolikulov Axmadjon Boymahammatovich. Buxoro amirligining Rossiya bilan siyosiy aloqalari va manbashunoslik masalalari. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy universiteti, 2000–2020-yillar (tadqiqotlar va maqolalar).